Oog close-up

Het hoornvlies

Terug

Het hoornvlies (cornea) ligt aan de voorkant van het oog. De hoornvliezen van onze ogen zijn doorzichtig, ongeveer een halve centimeter dik en bevatten geen bloedvaten. Een dicht netwerk van zenuwvezels maakt de hoornvliezen erg gevoelig.

Het hoornvlies bestaat uit vijf lagen. De buitenste laag, het epitheel, beschermt het hoornvlies. Het epitheel is het enige deel van het hoornvlies dat zich na beschadiging volledig kan herstellen. Onder het epitheel ligt een netwerk van collageenvezels: het Bowmans membraan. Dit laagje helpt het hoornvlies zijn vorm te behouden.

Vraag onze folder 'Tips voor gezonde ogen' aan!

Deze staat boordevol tips en informatie voor gezonde ogen.

De verschillende lagen van het hoornvlies (cornea)

De dikste laag van het hoornvlies, of cornea, heet stroma. Het stroma bestaat uit water en een netwerk van collageenvezels. Deze laag geeft het hoornvlies stevigheid en volume. Het stroma werkt als een soort spons; het trekt vocht aan.

Onder het stroma ligt een dun, taai laagje: de descemet membraan. Op dit membraan ligt de binnenste laag van het hoornvlies, het endotheel, bestaande uit één laag zeshoekige endotheelcellen. Deze cellen pompen vocht uit het hoornvlies. Hierdoor ontstaat een evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht en blijft het hoornvlies helder. Het aantal endotheelcellen neemt af bij het ouder worden. Ze kunnen zich niet herstellen of vernieuwen.

Omdat het hoornvlies geen bloedvaten bevat, wordt het gevoed door de verschillende vloeistoffen in en rondom het oog. De buitenste lagen van het hoornvlies (epitheel en oppervlakkige stroma) worden gevoed, vochtig gehouden en van zuurstof voorzien door het dunne laagje traanvocht (traanfilm) dat we continu verspreiden door met onze ogen te knipperen. Het kamerwater dat in de voorste oogkamer stroomt, voedt de binnenste lagen van het hoornvlies (endotheel en diepere stroma).

Wat is de functie van het hoornvlies (cornea)?

Het hoornvlies heeft twee functies. Ten eerste vormt het de barrière tussen het oog en de buitenwereld. Een belangrijke functie van het hoornvlies is dan ook de bescherming van het oog. Een tweede belangrijke functie van het hoornvlies is licht doorlaten in het oog. De bolling van het hoornvlies werkt daarbij als een soort lens, waarvan de sterkte wel twee keer groter is dan die van de ooglens zelf. Samen met de ooglens zorgt het hoornvlies ervoor dat het licht zo gebroken wordt dat het op de juiste manier op het netvlies valt, waardoor we scherp kunnen zien.

Een ontsteking aan het hoornvlies (cornea)

Een ontsteking van het hoornvlies wordt ook wel keratitis genoemd. In vrijwel alle gevallen ontstaat een ontsteking als het hoornvlies beschadigd is. Bij een ontstoken hoornvlies is het oog rood en is er een wittig vlekje in het hoornvlies te zien. Dit is de ontstekingshaard (infiltraat). Het infiltraat kan verschillend zijn van vorm en grootte. Een ontsteking aan het hoornvlies gaat vaak gepaard met pijn, lichtschuwheid en overmatig tranen. Als de ontsteking zich in het midden van hoornvlies bevindt, dus voor de pupil, is het gezichtsvermogen verminderd.

Een hoornvliesontsteking ontstaat meestal maar aan één oog. Vaak zijn dan ook andere weefsels in het oog ontstoken, zoals de oogleden of het bindvlies.

Een ontsteking aan het hoornvlies kan verschillende oorzaken hebben. Meestal gaat het om een infectie door een bacterie, virus of schimmel. Maar ook chemicaliën, straling, een trauma en afwijkingen aan het ooglid kunnen een hoornvliesontsteking veroorzaken. Alleen een virusinfectie kan optreden zonder dat het hoornvlies beschadigd is. In alle andere gevallen is het hoornvlies wel beschadigd voordat de hoornvliesontsteking optreedt.

Als de hoornvliesontsteking is hersteld, kan er een litteken achterblijven. Dit is een troebele plek. Het litteken belemmert het zicht niet als het aan de rand van het hoornvlies zit. Maar bevindt het litteken zich voor de pupil, dan zal het zicht blijvend verminderd zijn.