01 december 2019

Onderzoek naar vaatgroei-remmende therapie bij natte LMD

In het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) is een onderzoek gaande van prof. dr. R. O. Schlingemann en dr. I. Klaassen naar vaatgroei-remmende therapie bij natte leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD).

De bloedtoevoer in de ogen is erg belangrijk en het oog is daarom het best doorbloede orgaan van het menselijk lichaam. In het netvlies zijn ook bloedvaten aanwezig, in de vorm van een netwerk van hele fijne bloedvaatjes. Als er met deze bloedvaatjes iets mis gaat, kan dat ernstige gevolgen hebben.

Angiogenese is de vorming van nieuwe bloedvaten vanuit bestaande bloedvaten. Angiogenese onder het netvlies is het belangrijkste probleem bij natte leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) en een aantal andere oogziekten. De huidige behandeling van natte LMD bestaat eruit om de vorming van nieuwe bloedvaten tegen te gaan door het wegvangen van de groeifactor VEGF, een stof die de vaten laat groeien. Deze aanpak is niet altijd succesvol. Ook vraagt het veel van de patiënt vanwege de frequente injecties. Ontwikkeling van nieuwe manieren is noodzakelijk en de behandelingen gericht op de zogenaamde tipcel zijn veelbelovend.

Tipcel

Wat we al weten is dat bloedvaten bekleed zijn met een laag cellen aan de binnenkant, en dat deze cellen ook de nieuwe vaten gaan vormen. Als er een nieuw bloedvat wordt gemaakt, wordt deze geleid door een gespecialiseerde cel, de zogenaamde tipcel. Deze tipcel zorgt ervoor dat het bloedvat de goede kant op groeit en stuurt de vorming van het nieuwe bloedvat aan. Hij communiceert met de andere cellen en zorgt er uiteindelijk voor dat het bloedvat zich netjes ontwikkelt en op de goede plek terecht komt. Onderzoek naar tipcellen is relatief nieuw, waardoor er nog steeds weinig bekend is over de eigenschappen en mechanismen van de sturing van deze specifieke cellen. In het AMC is er een model ontwikkeld, wat het onderzoek naar tipcellen aanzienlijk makkelijker heeft gemaakt en veel nieuwe mogelijkheden biedt om dit veld verder te helpen.

Nieuwe doelwitten

Het onderzoek van prof. R. O. Schlingemann en dr. I. Klaassen richt zich op deze tipcellen, omdat zij denken dat ze een heel aantrekkelijk doelwit zijn om nieuwe medicijnen tegen te ontwikkelen om zo wildgroei van bloedvaten tegen te gaan. Zij denken namelijk dat als ze deze cel kunnen stoppen, de rest van het groeiende bloedvat stuurloos achterblijft en niet verder zal groeien. Daarom onderzoeken ze welke eiwitten specifiek door de tipcellen worden gemaakt en of deze onmisbaar zijn voor het bestaan van de tipcel. Als ze zo’n specifiek eiwit hebben gevonden gaan ze onderzoeken of ze dit kunnen remmen en of het een kandidaat is voor nieuwe vaatgroei-remmende therapie. Uit een lijst van meer dan 400 genen/eiwitten die in verhoogde mate bij deze tipcellen voorkomen, hebben de AMC onderzoekers inmiddels in vooronderzoek een zorgvuldige selectie gemaakt van zeven potentiele therapeutische doelwitten die nader onderzocht worden.

De doelstellingen van het onderzoek:

1. Nagaan welke van de zeven geselecteerde eiwitten/genen het meest geschikt zijn als mogelijk direct doelwit voor therapie bij natte LMD.

2. De moleculaire mechanismen ontrafelen waarbij de geselecteerde eiwitten/genen betrokken zijn in tipcellen, om nieuwe aanknopingspunten te ontdekken om de groei van nieuwe bloedvaten tegen te gaan.