Veelgestelde vragen over glaucoom

Glaucoom is een oogziekte waarbij de oogzenuw beschadigd raakt. Deze zenuw is de verbinding tussen het oog en de hersenen. Als die beschadigd is dan kunnen de signalen van het oog naar de hersenen niet meer goed worden doorgegeven. Daardoor ontstaan er plekken in het gezichtsveld waar iemand minder of zelfs niets meer mee ziet.

Glaucoom is op verschillende manieren in te delen. Zo wordt onderscheid gemaakt tussen primair en secundair glaucoom. Bij secundair glaucoom ontstaat de aandoening als gevolg van een andere oogziekte of medische aandoening.

Meestal wordt glaucoom ingedeeld op basis van de ruimte in de zogenoemde voorste oogkamerhoek. Dat is de plek in het oog waar het kamerwater wordt afgevoerd. We spreken dan van openkamerhoekglaucoom en geslotenkamerhoekglaucoom.

Openkamerhoekglaucoom is de meest voorkomende vorm.

In de meeste gevallen raakt de oogzenuw beschadigd door een verhoogde oogdruk. Het inwendige oogvocht (kamerwater) kan dan minder goed wegstromen, waardoor de druk in het oog stijgt. Die verhoogde druk kan de oogzenuw beschadigen.

Soms is de oogdruk helemaal niet verhoogd. Dat noemen we normale-druk-glaucoom. In dat geval is de oogzenuw blijkbaar gevoeliger en raakt deze al beschadigd bij een normale druk.

Omdat de verbinding tussen het oog en de hersenen verstoord raakt kunnen signalen niet meer getransporteerd worden. Met andere woorden: je kunt op die plekken het licht niet meer waarnemen. Er ontstaat uitval van het zicht. Dit begint meestal aan de buitenzijde van het gezichtsveld en verloopt in het algemeen traag.

Jazeker. In het begin geeft glaucoom meestal geen klachten. De schade begint vaak aan de rand van het gezichtsveld en gaat langzaam. Bovendien kan het ene oog verder aangedaan zijn dan het andere, waardoor het beste oog veel opvangt. Pas in een later stadium ontstaan klachten. De meest voorkomende vorm, openkamerhoekglaucoom, doet geen pijn.

Zogenaamde eerste graad familieleden van glaucoompatiënten hebben een verhoogd risico om zelf ook glaucoom te krijgen. Dus ouders, kinderen, broers en zussen.

Ja, glaucoom kan erfelijk zijn. Een enkele keer betreft dat een overerving zoals bijvoorbeeld de kleur van de ogen overerft. Maar meestal is het ingewikkelder en spreken we van een multifactoriële oorzaak. Erfelijkheid speelt dan wel een rol, maar ook andere factoren zijn belangrijk.

Glaucoom kan worden opgespoord door een combinatie van onderzoeken aan het oog. Dat betreft het meten van de oogdruk, het beoordelen van de oogzenuw en het verrichten van gezichtsveldonderzoek. Dit zijn routine onderzoeken die door een oogarts gedaan worden maar zeker ook door een optometrist.

Dan zal de schade aan de oogzenuw en daarmee aan het gezichtsveld steeds verder gaan. En als de schade een bepaald stadium gepasseerd heeft dan krijgt de patiënt daar klachten van. Deze schade is onomkeerbaar.

Glaucoom is helaas niet te genezen. Schade aan de oogzenuw is blijvend en kan niet hersteld worden. De behandeling is dan ook gericht op het stoppen of afremmen van de achteruitgang. Vroege opsporing is daarom noodzakelijk.

Het doel van de behandeling is verlagen van de oogdruk waarmee verdere achteruitgang gestopt of in ieder geval vertraagd wordt.

De enig bewezen effectieve behandeling is gericht op verlaging van de oogdruk. Dat kan op 3 manieren. Allereerst medicamenteus waarbij de drukdaling bereikt wordt door het gebruik van oogdruppels. Ook zijn er tabletten beschikbaar maar deze worden voornamelijk in noodsituaties gebruikt. Als 2e optie is er de lasertherapie. Laser is een heel sterke lichtbundel die ervoor zorgt dat het inwendige oogvocht makkelijker kan wegvloeien waardoor de druk daalt. Tenslotte zijn er verschillende operaties mogelijk om de druk te verlagen.

Je kunt de bijwerkingen van oogdruppels verdelen in 2 groepen. Allereerst de plaatselijke bijwerkingen dus op of van het oog. Veel druppels prikken of branden, ze maken het zicht tijdelijk troebel en geven vaak rode en droge ogen. Daarnaast kunnen oogdruppels elders in het lichaam klachten geven. De druppels lopen namelijk via de traanbuis naar de neus en worden daar opgenomen in de bloedvaten. Op die manier kunnen ze zefs hartklachten of longklachten geven.

De effectiviteit van de behandeling wordt door de oogarts op 3 manieren gecontroleerd. Door het meten van de oogdruk, het beoordelen van de oogzenuw en het verrichten van gezichtsveldonderzoek. De uitkomst van die 3 onderzoeken samen bepaalt of het effect van de behandeling voldoende is.

In geval van een behandeling met oogdruppels geldt dat je deze zo consequent mogelijk moet gebruiken. Echter als dat niet lukt, om welke reden dan ook, bespreek dat dan met je oogarts. Oogartsen realiseren zich heel goed dat het niet makkelijk is om druppels te gebruiken. Ga samen met je oogarts in gesprek waarom het niet lukt en vraag of er alternatieven zijn. Daarnaast kun je zorgen voor een gezonde levensstijl. Helaas kun je zelf niet de oogdruk beïnvloeden.

Dat hangt sterk samen met het stadium van glaucoom. Ook is natuurlijk van belang of de schade aan beide ogen aanwezig is. Bij een beginnend glaucoom vallen de gevolgen voor het dagelijks leven nog mee. Echter bij een matig tot gevorderd glaucoom ontstaan zeker klachten die het algemeen functioneren beïnvloeden. En voor autorijden geldt dat je in principe géén gezichtsvelduitval mag hebben.

Er zijn in Nederland een aantal instellingen die zich hebben gespecialiseerd in het verlenen van hulp aan mensen met oogproblemen. Enerzijds betreft dat het aanpassen van zogenaamde low-vision hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld een loep. Anderzijds bieden zij ook hulp voor het algemeen dagelijks leven hetgeen varieert van aanpassingen thuis of op de werkplek maar ook begeleiding in het verwerken van de problemen.