AI-powered screening for early detection of glaucoma and AMD (LMD)

Waar gaat dit onderzoek over?

Glaucoom en leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) zijn veelvoorkomende oogziekten die vaak lange tijd geen klachten geven. Daardoor worden veel patiënten pas laat ontdekt, terwijl vroege behandeling juist belangrijk is om slechtziendheid of blindheid te voorkomen. Door de vergrijzing neemt het aantal mensen met deze aandoeningen snel toe, terwijl er in Nederland een tekort is aan oogartsen. Hierdoor lopen wachttijden op en wordt vroege opsporing steeds moeilijker.

In dit onderzoek kijken onderzoekers of kunstmatige intelligentie (AI) kan helpen bij het vroeg opsporen van glaucoom en LMD via eenvoudige oogfoto’s. Het doel is om screening toegankelijker, sneller en goedkoper te maken, zodat patiënten eerder behandeld kunnen worden.

Wat willen de onderzoekers bereiken?

De onderzoekers willen testen of bestaande AI-algoritmen glaucoom en LMD betrouwbaar kunnen herkennen in een realistische zorgomgeving. Daarbij onderzoeken zij of screening met alleen een fundusfoto even goed kan werken als de huidige uitgebreidere glaucoomscreening in het ziekenhuis.

Daarnaast willen zij de basis leggen voor toekomstige grootschalige bevolkingsscreening in de eerste lijn, bijvoorbeeld via huisartsenpraktijken. Hiermee hopen zij de druk op de specialistische oogzorg te verlagen en meer mensen vroegtijdig op te sporen.

Waarom is dit belangrijk?

Vroege opsporing van glaucoom en LMD kan ernstige schade aan het zicht helpen voorkomen. Veel patiënten weten nu niet dat zij een verhoogd risico hebben, omdat de eerste stadia meestal geen klachten geven.

Met AI-screening kunnen meer mensen sneller worden onderzocht, zonder dat iedere patiënt direct door een oogarts beoordeeld hoeft te worden. Dit kan wachttijden verkorten, de zorg betaalbaarder maken en ervoor zorgen dat oogartsen meer tijd hebben voor patiënten die echt behandeling nodig hebben.

Wat wordt er onderzocht?

• Hoe goed herkennen AI-algoritmen vroege tekenen van glaucoom en LMD op oogfoto’s?
• Kan AI-screening in de eerste lijn betrouwbare verwijzingen naar de oogarts opleveren?
• Kan eenvoudige screening met fundusfoto’s een deel van de huidige glaucoomscreening vervangen?

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers gebruiken bestaande gegevens uit twee zorgsituaties: screening op diabetische retinopathie bij de huisarts en glaucoomscreening in een ziekenhuis. Van ongeveer 2000 patiënten worden oogfoto’s onderzocht met AI-algoritmen.

De uitkomsten van de AI worden vergeleken met de diagnoses en verwijzingen uit de reguliere zorg. Bij twijfelgevallen beoordelen experts de beelden opnieuw. Voor LMD kijkt het algoritme naar kenmerken die wijzen op een hoog risico op ernstige ziekte. Voor glaucoom onderzoekt het systeem of er aanwijzingen zijn voor schade aan de oogzenuw.

Wat levert het onderzoek op?

Het onderzoek laat zien hoe betrouwbaar AI-screening voor glaucoom en LMD werkt in de dagelijkse praktijk. Ook geeft het inzicht in de vraag of eenvoudige screening in de eerste lijn mogelijk een deel van de huidige specialistische screening kan vervangen.

Daarnaast levert het onderzoek kennis op over de praktische inzet van AI in de oogzorg en over de kwaliteit van automatische beoordeling van oogfoto’s. Deze resultaten kunnen de basis vormen voor grotere vervolgstudies en toekomstige landelijke screeningsprogramma’s.

Wat betekent dit straks voor patiënten?

Met de resultaten van dit onderzoek kunnen oogziekten mogelijk eerder worden opgespoord, nog voordat patiënten klachten krijgen. Hierdoor kan behandeling eerder starten en kan verlies van gezichtsvermogen vaker worden voorkomen.

Voor patiënten betekent dit mogelijk snellere toegang tot screening, minder onnodige ziekenhuisbezoeken en betere beschikbaarheid van specialistische zorg voor mensen die deze echt nodig hebben. Op termijn kan AI-screening bijdragen aan toegankelijkere en efficiëntere oogzorg in Nederland.