CAPTOR: Cone-beam CT for Accurate Proton Therapy Planning of Ocular Cancer

Nauwkeurigere bestraling van oogkanker met een speciale CT-scanner voor het oog. Onderzoekers ontwikkelen een nieuwe techniek om het oog tijdens de voorbereiding van protonentherapie in dezelfde zittende positie als tijdens de behandeling in beeld te brengen. Dit moet leiden tot minder schade aan gezond oogweefsel en een grotere kans op behoud van het gezichtsvermogen.

Waar gaat dit onderzoek over?

Uveamelanoom is de meest voorkomende vorm van oogkanker bij volwassenen. Een belangrijke behandeling is protonentherapie, een zeer gerichte vorm van bestraling. Hoewel deze behandeling de tumor vaak succesvol bestrijdt, krijgt een deel van de patiënten op termijn te maken met ernstige bijwerkingen, waaronder verlies van gezichtsvermogen. Dit komt mede doordat artsen het oog vóór de behandeling niet precies kunnen afbeelden in dezelfde houding waarin de bestraling plaatsvindt. Tijdens de beeldvorming ligt de patiënt namelijk, terwijl de bestraling zittend wordt uitgevoerd. Daardoor moeten artsen ruimere veiligheidsmarges aanhouden, waardoor soms ook gezond oogweefsel wordt bestraald. De onderzoekers willen dit probleem oplossen door een nieuwe CT-techniek te ontwikkelen waarmee het oog nauwkeurig in beeld kan worden gebracht in dezelfde zittende positie als tijdens de behandeling.

Wat willen de onderzoekers bereiken?

De onderzoekers willen een speciale cone-beam CT-scanner ontwikkelen die het oog kan afbeelden terwijl de patiënt in dezelfde houding zit als tijdens de bestraling. Hiervoor wordt een bestaande tandheelkundige CT-scanner aangepast en geoptimaliseerd voor het oog. Vervolgens willen zij deze beelden gebruiken bij de planning van protonentherapie. Het nieuwe systeem moet artsen nauwkeuriger inzicht geven in de locatie van de tumor en de gevoelige structuren daaromheen. Daardoor kan de bestraling beter worden afgestemd op de individuele patiënt.

Waarom is dit belangrijk?

Verlies van zicht heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Voor mensen met oogkanker is het daarom belangrijk dat een behandeling niet alleen de tumor bestrijdt, maar ook zo veel mogelijk gezond oogweefsel spaart. Door het oog nauwkeuriger in beeld te brengen, kunnen artsen mogelijk kleinere veiligheidsmarges gebruiken tijdens de bestraling. Hierdoor neemt de kans af dat gezonde delen van het oog onnodig worden blootgesteld aan straling. Dat kan bijdragen aan een beter behoud van het gezichtsvermogen en een hogere kwaliteit van leven.

Wat wordt er onderzocht?

Kan een aangepaste cone-beam CT oogkanker nauwkeurig genoeg in beeld brengen voor een betere planning van protonentherapie?

Hoe kunnen cone-beam CT-beelden van het oog worden gebruikt om de bestraling beter af te stemmen op de individuele patiënt?

Kan deze aanpak helpen om gezond oogweefsel beter te sparen tijdens de behandeling?

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers passen eerst een bestaande cone-beam CT-scanner aan voor beeldvorming van het oog. Daarna ontwikkelen zij software om de beelden verder te verbeteren. Vervolgens maken zij scans van patiënten met oogkanker en vergelijken deze met MRI-scans en andere bestaande beeldvormingstechnieken. Ook onderzoeken zij hoe de nieuwe beelden kunnen worden gebruikt bij de voorbereiding van protonentherapie. Zo beoordelen zij of de techniek voldoende nauwkeurig is om de behandeling beter af te stemmen op de individuele patiënt.

Wat levert het onderzoek op?

Het onderzoek moet laten zien of cone-beam CT geschikt is voor nauwkeurige beeldvorming van oogtumoren in de behandelpositie. Daarnaast levert het nieuwe kennis op over hoe deze beelden kunnen worden gecombineerd met bestaande technieken, zoals MRI. De onderzoekers verwachten dat dit leidt tot nauwkeurigere behandelplannen en beter inzicht in de mogelijkheden van deze techniek voor de oogheelkunde. Ook vormt het onderzoek een belangrijke stap richting toepassing van deze technologie in de dagelijkse zorg.

Wat betekent dit straks voor patiënten?

Als deze techniek succesvol blijkt, kunnen artsen protonentherapie beter afstemmen op de werkelijke positie en vorm van een oogtumor. Daardoor hoeft mogelijk minder gezond oogweefsel te worden bestraald. Voor patiënten betekent dit een kleinere kans op blijvende schade aan het oog en mogelijk een grotere kans op behoud van het gezichtsvermogen na behandeling. De onderzoekers onderzoeken ook of deze techniek mogelijk waardevol kan zijn bij andere aandoeningen van het oog en de oogkas, zoals letsel, ontstekingen of oogkastumoren. Daarvoor is echter vervolgonderzoek nodig.