Developing personalized drugs for rescuing retinal ganglion cells in glaucoma

Waar gaat dit onderzoek over?

Glaucoom is een chronische oogziekte waarbij de oogzenuw langzaam beschadigd raakt. Dit komt onder andere doordat retinale ganglioncellen (RGC’s) afsterven. Deze zenuwcellen zorgen ervoor dat signalen vanuit het netvlies naar de hersenen worden gestuurd. Als deze cellen verloren gaan, ontstaat blijvende schade aan het gezichtsvermogen.

De huidige behandeling van glaucoom richt zich vooral op het verlagen van de oogdruk. Toch blijven sommige patiënten achteruitgaan, zelfs wanneer de oogdruk goed onder controle is. In dit onderzoek zoeken onderzoekers daarom naar nieuwe medicijnen die beschadigde zenuwcellen kunnen beschermen én mogelijk herstellen. Daarbij richten zij zich op de mitochondriën: de energiefabriekjes van de cel, die een belangrijke rol lijken te spelen bij herstel van beschadigde zenuwcellen.

Wat willen de onderzoekers bereiken?

De onderzoekers willen geneesmiddelen ontwikkelen die retinale ganglioncellen beschermen tegen afsterven en hun herstel stimuleren. Hiervoor onderzoeken zij stoffen die de energieproductie van de cellen verbeteren en de aanmaak van nieuwe mitochondriën stimuleren.

Daarnaast willen zij kijken of behandelingen kunnen worden afgestemd op individuele patiënten. Hiervoor maken zij met stamceltechnologie nieuwe zenuwcellen uit bloedcellen van glaucoompatiënten. Zo kunnen onderzoekers testen welke medicijnen het beste werken voor verschillende patiënten.

Waarom is dit belangrijk?

Schade door glaucoom is onomkeerbaar. Wanneer retinale ganglioncellen eenmaal verloren zijn gegaan, kan het zicht niet meer herstellen. Daarom is het belangrijk om deze cellen zo vroeg mogelijk te beschermen.

Dit onderzoek richt zich niet alleen op het vertragen van schade, maar ook op het stimuleren van herstel van beschadigde zenuwcellen. Als dit lukt, kan dat leiden tot compleet nieuwe behandelstrategieën voor glaucoom. Dit is vooral belangrijk voor patiënten bij wie de ziekte ondanks behandeling blijft verergeren.

Wat wordt er onderzocht?

• Welke stoffen stimuleren de aanmaak en werking van mitochondriën in retinale ganglioncellen?
• Kan nicotinamide (een vitamine B3-verwante stof) beschadigde zenuwcellen beschermen en herstellen?
• Reageren zenuwcellen van glaucoompatiënten anders op behandeling dan cellen van gezonde personen?

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers gebruiken menselijke stamcellen om retinale ganglioncellen in het laboratorium te kweken. Vervolgens worden honderden verschillende stoffen getest om te kijken welke middelen het herstel van beschadigde zenuwcellen stimuleren.

Ook onderzoeken zij het effect van nicotinamide op beschadigde cellen. Daarbij meten zij onder andere de energieproductie, de werking van mitochondriën en de overleving van de zenuwcellen.

Daarnaast worden bloedcellen van glaucoompatiënten omgezet in stamcellen, waaruit opnieuw retinale ganglioncellen worden gemaakt. Hiermee kunnen onderzoekers testen hoe individuele patiënten op verschillende behandelingen reageren.

Wat levert het onderzoek op?

Het onderzoek levert nieuwe inzichten op in de manier waarop retinale ganglioncellen beschadigd raken én kunnen herstellen. Ook kan het nieuwe kandidaat-geneesmiddelen opleveren die de zenuwcellen beschermen bij glaucoom.

Daarnaast ontstaat een uniek laboratoriummodel waarmee toekomstige behandelingen gepersonaliseerd getest kunnen worden. Dit vormt een belangrijke basis voor vervolgonderzoek en toekomstige klinische studies bij patiënten.

Wat betekent dit straks voor patiënten?

Met de resultaten van dit onderzoek kunnen in de toekomst mogelijk behandelingen worden ontwikkeld die niet alleen de oogdruk verlagen, maar ook de oogzenuw actief beschermen. Dit kan helpen om verlies van gezichtsvermogen af te remmen of mogelijk deels te herstellen.

Voor patiënten betekent dit uitzicht op meer gerichte en persoonlijke behandelingen, afgestemd op hun eigen ziekteproces. Op termijn kan dit bijdragen aan betere uitkomsten en minder kans op ernstige slechtziendheid door glaucoom.