Under pressure: From the cellular stress response towards novel glaucoma therapies

Waar gaat dit onderzoek over?

Glaucoom is de meest voorkomende oorzaak van onomkeerbare blindheid. Bij deze ziekte raken de retinale ganglioncellen en de oogzenuw beschadigd. De huidige behandelingen richten zich vooral op het verlagen van de oogdruk, maar bij veel patiënten blijft het zicht ondanks behandeling toch achteruitgaan.

Onderzoekers denken dat verhoogde oogdruk leidt tot stress en een energietekort in de oogzenuwcellen. Hierdoor functioneren de cellen steeds slechter en kunnen ze uiteindelijk afsterven. In dit onderzoek ontwikkelen onderzoekers een nieuw celkweekmodel waarmee zij deze schade in het laboratorium kunnen nabootsen en bestuderen.

Wat willen de onderzoekers bereiken?

De onderzoekers willen begrijpen hoe verhoogde druk schade veroorzaakt aan retinale ganglioncellen. Daarbij onderzoeken zij welke veranderingen optreden in de energievoorziening van deze cellen en welke biologische processen betrokken zijn bij schade en herstel.

Daarnaast testen zij of nicotinamide — een vorm van vitamine B3 — de energiebalans van de cellen kan verbeteren en de cellen kan beschermen tegen schade. Ook hopen de onderzoekers nieuwe aangrijpingspunten te ontdekken voor toekomstige behandelingen van glaucoom.

Waarom is dit belangrijk?

Voor glaucoom bestaat nog geen behandeling die de oogzenuw direct beschermt. Veel patiënten blijven daardoor zicht verliezen, zelfs wanneer de oogdruk goed onder controle is.

Dit onderzoek kan bijdragen aan nieuwe behandelingen die zich niet alleen richten op de oogdruk, maar ook op het beschermen van de zenuwcellen zelf. Dat is vooral belangrijk voor patiënten bij wie de ziekte ondanks de huidige therapieën blijft verergeren.

Wat wordt er onderzocht?

• Hoe reageren retinale ganglioncellen op verhoogde druk?
• Ontstaat er een tekort aan energiestoffen zoals NAD+ en ATP in beschadigde zenuwcellen?
• Kan nicotinamide deze energietekorten herstellen en celdood voorkomen?
• Welke nieuwe ziektemechanismen kunnen worden ontdekt met dit celmodel?

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers gebruiken menselijke stamcellen om retinale ganglioncellen in het laboratorium te kweken. Deze cellen worden vervolgens blootgesteld aan drukniveaus die vergelijkbaar zijn met verhoogde oogdruk bij glaucoom.

Met speciale meetmethoden onderzoeken de onderzoekers of de cellen tekenen van stress, energietekort en beginnende celdood vertonen. Daarna testen zij of toevoeging van nicotinamide de energiebalans en overleving van de cellen verbetert.

Tot slot analyseren zij welke genen in de cellen veranderen onder verhoogde druk. Daarmee hopen zij nieuwe biologische processen en mogelijke therapiedoelen te ontdekken.

Wat levert het onderzoek op?

Het onderzoek levert een nieuw laboratoriummodel op waarmee glaucoom beter onderzocht kan worden zonder gebruik van proefdieren. Dit model kan in de toekomst ook gebruikt worden om nieuwe medicijnen te testen.

Daarnaast geeft het onderzoek meer inzicht in de werking van nicotinamide als mogelijke behandeling voor glaucoom. Ook kunnen nieuwe ziektemechanismen worden ontdekt die aanknopingspunten bieden voor toekomstige therapieën.

Wat betekent dit straks voor patiënten?

Met de resultaten van dit onderzoek kunnen in de toekomst mogelijk behandelingen worden ontwikkeld die de oogzenuw actief beschermen tegen schade. Hierdoor kan verlies van gezichtsvermogen mogelijk beter worden afgeremd.

Op korte termijn kan het onderzoek bijdragen aan een betere en meer gerichte inzet van nicotinamide bij glaucoom. Op langere termijn kan het leiden tot compleet nieuwe behandelingen die zich richten op bescherming en herstel van de oogzenuw zelf.