Bijziend

Bijziend

Wat is bijziendheid

Myopie of bijziendheid is een afwijking van het oog waarbij een min-bril nodig is om scherp te zien. Dit komt doordat de oogbol te lang is. Hierdoor valt het brandpunt van de lichtstralen die het oog in schijnen vóór het netvlies in plaats van erop en dit zorgt voor een onscherp beeld. Een verlengde oogbol, een grotere as-lengte is op zich niet zo’n probleem, zolang deze maar niet te ver doorgroeit. Hoe meer minnen er gecorrigeerd moeten worden, hoe langer het oog is en een heel lange oogbol (>25 millimeter) kan op latere leeftijd problemen geven.

Myopie neemt in rap tempo toe: van alle zestigers is een kwart bijziend, van de veertigers een derde en van de twintigers de helft. Op 13-jarige leeftijd is nu al een kwart bijziend.

Wat is de oorzaak van bijziendheid?

Myopie (bijziendheid) is deels erfelijk bepaald. Maar het is niet zo dat ieder kind met bijziende ouders ook bijziend wordt. Levensstijl draagt bij aan de ontwikkeling van myopie. Veel lezen (maar ook veel tijd achter beeldschermen, zoals computer of smartphone) hebben invloed op de (lengte) groei van de ogen. Ook weten we dat kinderen die tijdens hun jeugd weinig buiten spelen een hogere kans hebben om bijziend te worden. Het groeien van de oogbol wordt onder andere versterkt door veel dichtbij kijken en te weinig buitenlicht op jonge leeftijd. Veel dichtbij kijken is sinds de jaren vijftig sterk toegenomen door veel lezen en sinds de jaren negentig nog eens extra door het kijken op schermen (telefoon, tablet, computer- en spelcomputerschermen).

Symptomen bijziendheid

Naast het implementeren van de leefregel 20-20-2 is het belangrijk om signalen bij een kind in de gaten te houden, zeker als bijziendheid in de familie voorkomt. Herkent u één of meer van deze signalen? Neem dan contact op met de huisarts. De huisarts kan een doorverwijzing geven naar de juiste oogzorg.

  1. Klachten over hoofdpijn of ‘vermoeide ogen’
  2. Moeite op school. Dit kan komen door het niet goed kunnen lezen van het bord
  3. Dicht bij de televisie of computer gaan zitten
  4. Een boek heel dichtbij houden bij het lezen
  5. In de verte niet goed kunnen zien
  6. Veel knipperen
  7. Veel in de ogen wrijven
  8. Ogen vaak dichtknijpen

Soorten bijziendheid

Lichtstralen vallen het oog binnen via het hoornvlies en gaan via de pupil naar de ooglens. De ooglens heeft een platte bolvorm. Zowel het hoornvlies als de ooglens breken de lichtstralen. Daardoor komen achter de ooglens de lichtstralen samen in één punt. Bij normale ogen vallen de lichtstralen precies samen op het netvlies, achter in het oog. Hierdoor ontstaat er één helder beeld.

Is iemand bijziend, dan komen de lichtstralen samen voor het netvlies. Op het netvlies zelf ontstaat dan een wazig beeld. Er zijn twee oorzaken waardoor dit gebeurt:

  • Het oog is te lang. Dat wil zeggen de afstand tussen het hoornvlies (voorkant oog) en het netvlies (achterkant oog) is te groot. Hierdoor komen de lichtstralen, die door het hoornvlies en de ooglens gebroken zijn, voor het netvlies samen. Deze vorm van bijziendheid wordt as-myopie genoemd.
  • Het hoornvlies of de ooglens is te bol. Hierdoor worden de lichtstralen te veel gebroken en komen ze voor het netvlies samen. Deze vorm van bijziendheid heet brekingsmyopie.

In de meeste gevallen hebben bijziende mensen last van as-myopie. Brekingsmyopie is een zeldzame oogaandoening.

anatomie van oogbol met vormen bijziendheid

Behandeling myopie

Helaas bestaat er geen wondermiddel tegen bijziendheid, maar er zijn wel mogelijkheden voor het remmen van de lengtegroei van de oogbol. De groei van het kinderoog vindt plaats tot ongeveer twintig jaar, dus tot die tijd kan er invloed uitgeoefend worden op het behoud van goed (vooruit)zicht. Dit kan onder andere door het aanpassen van de levensstijl en het toepassen van de 20-20-2 regel:

  • Na 20 minuten dichtbij kijken
  • 20 seconde #ffwegkijken
  • Minimaal 2 uur per dag naar buiten

Veel buitenlicht, ook wanneer het bewolkt is of regent remt de lengte groei van het oog. Buitenlicht zorgt voor het vrijkomen van dopamine in het netvlies. Dopamine blokkeert het verlengen van de oogbol. Door veel buiten te zijn kun je hoge bijziendheid, -6 of meer voorkomen.

Uit onderzoek gebleken dat de volgende therapieën een remmende werking hebben op de lengtegroei van de oogbol.

Atropine oogdruppels

Atropine oogdruppels worden van oudsher in de oogheelkunde gebruikt. Atropine verwijdt de pupil, en het legt de spieren stil die de ooglens boller maken om dichtbij te kunnen zien (het zogeheten accommoderen). De laatste jaren wordt atropine ook gebruikt om toenemende myopie te remmen.

Er zijn oogdruppels met atropine in verschillende concentraties. Hogere doses atropine hebben waarschijnlijk een sterker remmend effect op de groei van het oog, maar een hogere concentratie geeft ook meer bijwerkingen. De zoektocht naar de optimale concentratie atropine voor de behandeling gericht op het voorkomen van hoge myopie is in volle gang.

Speciale lenzen

Speciale contactlenzen kunnen het brandpunt van de invallende lichtstralen corrigeren, zodat op het hele netvlies een scherp beeld valt. Dit kan de abnormale groei van de oogbol vertragen.

Er zijn op dit moment twee type lenzen beschikbaar:

  • Orthokeratologie (Ortho-K/ OK) ”Nachtlenzen”

Deze contactlenzen werken als een soort beugel voor je oog. De speciale vorm van de lens maakt het hoornvlies ’s nachts, wanneer het kind slaapt heel subtiel iets platter. Dit corrigeert de oogfout waardoor hij of zij overdag zonder lenzen in de verte gewoon scherp ziet.

  • Zachte Multifocaal/Dual Focus lenzen

Deze lenzen worden overdag gedragen en bevatten speciale ringen waardoor ze invloed hebben op de ooggroei. Tegelijkertijd zorgen ze ervoor dat u scherp zicht.

Toepassing volgens oogartsen

  • Oogartsen in Nederland raden Ortho-K (nacht) lenzen af bij kinderen onder de 12 jaar.
  • De oogartsen zijn van mening dat de zachte contactlenzen overdag voor de behandeling van myopie vanaf het 8ste levensjaar gebruikt kunnen worden.

Hygiëne

Bij de behandeling met speciale contactlenzen is hygiëne van groot belang om infecties te voorkomen. Om problemen te voorkomen is het belangrijk de instructies nauwgezet op te volgen en de ogen regelmatig te laten controleren door de behandelaar.

Combinatie

Ook is een combinatie van atropine druppels en speciale contactlenzen mogelijk.

Mogelijke gevolgen

Bijziend en maculadegeneratie

Als de oogbol te lang is gegroeid, kan het netvlies dunner worden en de gele vlek (macula) van het netvlies kan weefsel verliezen. Dit is myopie maculadegeneratie, niet te verwarren met leeftijdsgebonden maculadegeneratie.

Bijziend en glaucoom

Een andere oogziekte waarop het risico verhoogd wordt door sterke bijziendheid is glaucoom, een ziekte waarbij de zenuwvezels die naar de oogzenuw lopen verloren gaan.

Bijziend en netvliesloslating

Door het (te) lang doorgroeien van de oogbol wordt het netvlies dunner en dit kan problemen geven. Deze laag aan de binnenkant van het oog kan loslaten of scheuren. Netvliesloslatingen kunnen operatief behandeld worden, mits dit snel gebeurt. Dus snelle actie bij deze klachten is cruciaal.

Bijziend en bloedingen

Ook kan er een bloeding ontstaan in de gele vlek (macula). Dan treedt plotseling slecht zicht op en is er vaak vervorming van het beeld. De bloeding kan goed behandeld worden met injecties in het oog. Neem bij plotselinge veranderingen van het zicht altijd contact op met de huisarts.

Bijziend en staar

De minst ernstige complicatie die bij hoge bijziendheid op kan treden is staar (cataract). Deze treedt vaak op veel jongere leeftijd op dan de normale ouderdom staar. De oogarts kan dit meestal goed verhelpen door het verrichten van een staaroperatie. Het is dan nog wel vaak een uitdaging voor de oogarts om de juiste sterkte en de grootte van de kunstlens te bepalen.

CTA: Arts-onderzoekers willen een oplossing en goede behandelmethode vinden om ernstige bijziendheid een halt toe te roepen. Hiervoor is tijd én geld nodig. Benieuwd naar myopieonderzoek en hoe u kunt bijdragen?

Bijziend en verziend

Naast bijziend, is er ook verziend. Bij bijziendheid komen de lichtstralen die het oog binnenvallen voor het netvlies samen, bij verziendheid achter het netvlies. Dit geeft problemen met dichtbij zien, zoals lezen, maar bij oudere mensen ook met verzien. Verziendheid kan gecorrigeerd worden met een plus-bril of plus-contactlenzen. Ook kunnen de ogen gelaserd worden of geopereerd.

Bij een kind ontstaan de eerste klachten vaak niet met moeizaam lezen. Zij kunnen de verziendheid namelijk corrigeren door de ooglens boller te maken (accommoderen). Dit gebeurt onbewust, maar kost veel energie. Verziende kinderen hebben daarom vaak last van vermoeidheid, hoofdpijn bij het lezen en soms scheelzien.

Dit is wat een persoon ziet met