Bijziendheid

Wat gebeurt er bij bijziendheid?

Om scherp te zien, moeten lichtstralen precies op het netvlies vallen. Het netvlies ligt achter in het oog en vangt de lichtstralen op die het oog binnenkomen.

Bij bijziendheid is het oog meestal te lang. Daardoor komen lichtstralen niet precies op het netvlies samen, maar ervoor. Op het netvlies ontstaat dan een wazig beeld.

Een bril of contactlenzen met een minsterkte zorgen ervoor dat lichtstralen weer op het netvlies samenkomen. Daardoor kun je in de verte scherper zien.

Hoe langer het oog is, hoe hoger de minsterkte vaak is. Een bril of contactlenzen maken het zicht scherper, maar maken het oog niet korter.

Waarom is bijziendheid belangrijk?

Bijziendheid neemt sterk toe. Onder Nederlanders die rond 1900 zijn geboren was ongeveer 22 procent bijziend. Onder mensen die rond 2000 zijn geboren is dat gestegen naar ongeveer 56 procent (bron: BMJ Public Health).

Dat is zorgelijk. Vooral bij matige en hoge bijziendheid is het oog langer dan gemiddeld. Daardoor neemt de kans op oogaandoeningen op latere leeftijd toe. Denk aan problemen met het netvlies, maculadegeneratie, glaucoom of staar. In Nederlands onderzoek had 39% van de mensen met hoge bijziendheid op 75-jarige leeftijd een visuele beperking door oogziekten die samenhangen met bijziendheid. Dat is ruim 1 op de 3 (bron: JAMA Ophthalmology).

Voor kinderen en volwassenen is andere informatie belangrijk. Bij kinderen gaat het vooral om op tijd herkennen, bijziendheid voorkomen of het afremmen van de toename. Bij volwassenen gaat het vooral om risico’s, controles en het herkennen van alarmsymptomen.

Klachten en risicofactoren

Symptomen van bijziendheid

Bijziendheid kan op verschillende manieren opvallen.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• wazig zien in de verte
• dichtbij beter zien dan veraf
• knijpen met de ogen om scherper te zien
• moeite met het schoolbord of presentatiescherm
• dichter bij de televisie of het scherm gaan zitten
• hoofdpijn of vermoeide ogen

Bij kinderen valt bijziendheid soms op doordat ze moeite hebben met kijken in de verte, bijvoorbeeld op school, tijdens sport of buiten. Ook kunnen ze soms een boek, tablet of telefoon heel dichtbij hun gezicht houden.

Wie loopt risico?

Bijziendheid kan bij iedereen voorkomen. Het begint vaak op kinderleeftijd en kan toenemen zolang het oog groeit. Soms is een kind al bij de geboorte of op jonge leeftijd bijziend. Dat komt minder vaak voor, maar vraagt wel om goede controle van het zicht.

Tijdens de groei kan het oog langer worden. Bij kinderen met bijziendheid groeit het oog vaak sneller of langer door. Soms gaat die groei door tot ongeveer 25 jaar. Juist in deze periode kunnen leefstijl en behandeling helpen om de toename van bijziendheid af te remmen (bron: Oogartsen.nl).

Erfelijkheid speelt een rol. Heeft één of beide ouders bijziendheid? Dan heeft een kind meer kans om ook bijziend te worden. Toch betekent erfelijke aanleg niet dat bijziendheid niet te beïnvloeden is. Uit Rotterdams onderzoek blijkt dat leefstijl ook bij kinderen met aanleg voor bijziendheid belangrijk is. Meer buiten zijn en minder lang achter elkaar dichtbij kijken kunnen helpen om de kans op bijziendheid te verkleinen of de toename af te remmen (bron: Generation R-studie).