Bekijken Oogziekte

Retinopathie van de prematuur (ROP)

Retinopathie van de prematuur (ROP) is een netvliesaandoening bij te vroeg geboren baby's. Lees hoe ROP ontstaat, wanneer screening nodig is en welke behandelingen mogelijk zijn.

Op deze pagina:

Retinopathie van de prematuur (ROP) is een netvliesaandoening die kan ontstaan bij baby’s die te vroeg geboren zijn. ROP staat voor retinopathy of prematurity.
Bij ROP ontwikkelen de bloedvaatjes in het netvlies zich niet zoals ze zouden moeten. In de meeste gevallen geneest dit vanzelf. Soms ontstaan afwijkende bloedvaatjes die schade aan het netvlies kunnen veroorzaken. Daarom worden baby’s met een verhoogd risico na de geboorte gecontroleerd door een oogarts.

Wat gebeurt er in het oog?

Tijdens de zwangerschap groeien de bloedvaatjes in het netvlies geleidelijk vanuit het gebied rond de oogzenuw naar de rand van het netvlies. Rond de uitgerekende datum is die groei meestal voltooid.

Wordt een baby te vroeg geboren, dan zijn de bloedvaatjes in het netvlies nog niet volledig uitgegroeid. Na de geboorte kan de groei van deze bloedvaatjes verstoord raken. Er kunnen dan kwetsbare, afwijkende bloedvaatjes ontstaan.

Bij een milde vorm van ROP stopt de afwijkende groei van de bloedvaatjes vaak vanzelf. Bij ernstige ROP kunnen de afwijkende bloedvaatjes doorgroeien en littekenweefsel vormen. Hierdoor kan aan het netvlies worden getrokken en kan uiteindelijk een netvliesloslating ontstaan.

Stadia van ROP

ROP wordt ingedeeld in vijf stadia:

Stadium 1

De groei van de bloedvaatjes in het netvlies wijkt licht af van normaal.

Stadium 2

De afwijkingen aan de bloedvaatjes worden duidelijker.

Stadium 3

Er groeien afwijkende bloedvaatjes die kunnen gaan trekken aan het netvlies.

Stadium 4

Een deel van het netvlies laat los.

Stadium 5

Het hele netvlies is losgelaten.

Daarnaast kijkt de oogarts of er sprake is van plus disease. Daarbij zijn de bloedvaten in het netvlies sterker verwijd en kronkeliger dan normaal. Dit kan betekenen dat de ROP actiever is en sneller behandeld moet worden.

Klachten en risicofactoren

Symptomen van ROP

ROP geeft in het begin meestal geen klachten die ouders zelf kunnen zien. De afwijkende bloedvaatjes zitten in het netvlies en zijn niet zichtbaar aan de buitenkant van het oog.

Daarom is screening belangrijk. Met oogonderzoek kan de oogarts ROP opsporen voordat er zichtbare problemen ontstaan.

Bij ernstige ROP of nadat ROP is genezen, kunnen later oogproblemen ontstaan, zoals:

  • ernstige bijziendheid
  • scheelzien
  • nystagmus (wiebelogen)
  • verminderd zicht
  • soms een lui oog
  • in ernstige gevallen slechtziendheid of blindheid

Zie je dat één of beide pupillen wit lijken, merk je opvallende oogbewegingen of maak je je zorgen over het zien van je kind? Neem dan contact op met de behandelend arts.

Wie loopt risico?

De kans op ROP is groter bij baby’s die te vroeg geboren zijn of een laag geboortegewicht hebben. Ook ziekte en behandelingen na de geboorte kunnen het risico verhogen.

Baby’s die aan de landelijke screeningscriteria voldoen, worden daarom onderzocht door een oogarts. Het gaat onder andere om baby’s die zeer vroeg geboren zijn of een laag geboortegewicht hebben. Ook baby’s die iets later geboren zijn, kunnen in aanmerking komen voor screening als zij extra risicofactoren hebben, zoals:

  • langdurige beademing
  • een ernstige infectie (sepsis)
  • een ernstige darmontsteking (necrotiserende enterocolitis)
  • behandeling met medicijnen tegen een lage bloeddruk
  • behandeling met corticosteroïden na de geboorte

Baby’s met een verhoogd risico worden in Nederland volgens een landelijke richtlijn gescreend op ROP. Hierdoor kan de aandoening vaak op tijd worden ontdekt en behandeld, waardoor de kans op ernstige slechtziendheid of blindheid kleiner wordt.

Kinderen die ROP hebben gehad, hebben later een grotere kans op oogproblemen, zoals bijziendheid, scheelzien of verminderd zicht. Daarom blijven veel kinderen nog enige tijd onder controle van een oogarts.

 

‘Kinderen die vóór 32 weken worden geboren, lopen risico op ROP, vooral als hun geboortegewicht lager is dan 1.500 gram. Als een ernstige vorm van ROP niet op tijd ontdekt en behandeld wordt, kunnen deze kinderen slechtziend of blind worden voor de rest van hun leven.’

Hoogleraar oogheelkunde dr. Nicoline Schalij-Delfos (LUMC)

Door jouw donaties maken wij het verschil

Omdat iedereen wil blijven zien waar hij of zij van houdt, werkt het Oogfonds aan een toekomst waarin niemand meer slechtziend of blind wordt.

Doneer nu Hart Steun met tijd Pijl rechts

Diagnose en behandeling

Diagnose stellen

ROP wordt vastgesteld met een oogonderzoek door een oogarts. Baby’s met een verhoogd risico worden volgens een landelijk screeningsschema gecontroleerd.

Het eerste onderzoek vindt meestal enkele weken na de geboorte plaats. Daarna bepaalt de oogarts hoe vaak vervolgonderzoek nodig is. Dat hangt af van de ontwikkeling van de bloedvaatjes en eventuele afwijkingen in het netvlies.

Tijdens het onderzoek worden de pupillen verwijd met oogdruppels. Daarna bekijkt de oogarts het netvlies. Soms worden ook netvliesfoto’s gemaakt. Het onderzoek kan belastend zijn voor de baby en spannend voor ouders, maar is belangrijk om ernstige ROP op tijd op te sporen.

Behandeling van ROP

Niet iedere vorm van ROP hoeft behandeld te worden. Bij de meeste baby’s met een milde vorm verdwijnen de afwijkingen vanzelf. De oogarts blijft de ogen wel controleren totdat er geen risico meer is op ernstige ROP.

Als ROP ernstig is of snel erger wordt, is behandeling nodig. Het doel van de behandeling is om verdere schade aan het netvlies en een netvliesloslating zoveel mogelijk te voorkomen.

Mogelijke behandelingen zijn:

Laserbehandeling

Bij een laserbehandeling behandelt de oogarts het deel van het netvlies waar nog geen normale bloedvaatjes zijn uitgegroeid. Dit remt de groei van afwijkende bloedvaatjes.

Anti-VEGF-injectie

Bij sommige ernstige vormen van ROP kan de oogarts kiezen voor een injectie met een medicijn dat de groei van afwijkende bloedvaatjes remt. Na deze behandeling blijven controles belangrijk, omdat de afwijkingen later opnieuw actief kunnen worden.

Netvliesoperatie

Bij een gedeeltelijke of volledige netvliesloslating kan soms een netvliesoperatie nodig zijn. Dit gebeurt in een gespecialiseerd centrum.

Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van de ernst van de ROP en de algemene gezondheid van de baby.

Wat kun je zelf doen?

Het kan erg ingrijpend zijn om te horen dat je baby ROP heeft. Gelukkig geneest een milde vorm vaak vanzelf en worden baby’s met een verhoogd risico in Nederland zorgvuldig gecontroleerd.

Als ouder kun je ROP niet voorkomen of zelf behandelen. Wel kun je helpen door de afspraken voor oogonderzoek en controles goed na te komen en vragen of zorgen altijd met de behandelend arts te bespreken.

Vraag bijvoorbeeld:

  • wanneer de volgende oogcontrole plaatsvindt
  • wat de uitslag van het onderzoek betekent
  • welke signalen belangrijk zijn om thuis op te letten
  • met wie je contact kunt opnemen bij vragen of zorgen

Wordt je baby overgeplaatst naar een ander ziekenhuis of gaat je baby naar huis terwijl er nog controles nodig zijn? Vraag dan goed na waar en wanneer de volgende oogcontrole plaatsvindt. Een goede overdracht tussen zorgverleners is belangrijk, zodat de controles op tijd kunnen doorgaan.

Hulpmiddelen bij slechtziendheid

De meeste kinderen met ROP ontwikkelen geen ernstige slechtziendheid. Toch kan ernstige ROP blijvende schade aan het netvlies veroorzaken.

Blijft het zicht van je kind verminderd? Dan kunnen goede begeleiding en, als dat nodig is, hulpmiddelen helpen bij de ontwikkeling. De oogarts kan je verwijzen naar een organisatie die gespecialiseerd is in de begeleiding van kinderen met een visuele beperking.

Leven met een oogziekte

Lees de persoonlijke verhalen van patiënten en hun naasten.

Lisanne die op een boom klimt
Verhaal

Te vroeg geboren, blijvende oogschade

Lisanne werd veel te vroeg geboren en ontwikkelde prematuren retinopathie. Haar ouders vertellen over ingrijpende behandelingen, onzekerheid en de gevolgen voor haar zicht.

Lees het verhaal Pijl rechts

Onderzoek

ROP gerelateerde onderzoeken

Alle gerelateerde onderzoeken Pijl rechts
Lopend
Prof. dr. N. Schaleij-Delfos Prof. dr. N. Schaleij-Delfos

Placenta As a Predictor for Retinopathy Of Prematurity (PAPforROP)

Kan de placenta helpen voorspellen welke te vroeg geboren baby’s risico lopen op prematurenretinopathie (ROP)? In dit onderzoek analyseren onderzoekers moleculaire kenmerken van de placenta om ROP al in de eerste levensweek beter te kunnen voorspellen en zo de zorg en behandeling voor kwetsbare baby’s te verbeteren.
Bekijk het onderzoek Pijl rechts

Help je mee zicht redden?

Elke donatie maakt een verschil in het leven van mensen met oogaandoeningen.

Doneer nu Hart Steun met tijd Pijl rechts