Volwassen ogen

Hoe veranderen je ogen als je ouder wordt?

Vanaf ongeveer het veertigste levensjaar wordt de ooglens geleidelijk minder flexibel. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om dichtbij scherp te zien. Dit noemen we ouderdomsverziendheid (presbyopie). Veel mensen merken dit doordat ze een boek, telefoon of menukaart verder van zich af moeten houden. Een leesbril kan dan helpen.

Ook andere delen van het oog veranderen als je ouder wordt. De pupil wordt kleiner en reageert minder snel op veranderingen in licht. Hierdoor kun je bijvoorbeeld meer licht nodig hebben om prettig te lezen en hebben je ogen meer tijd nodig om zich aan te passen wanneer je van een lichte naar een donkere omgeving gaat.

De traanfilm kan veranderen, waardoor droge ogen vaker voorkomen. Ook verandert de ooglens gedurende het leven. De lens kan steeds minder helder worden. Wanneer de lens troebel wordt en het zicht daardoor vermindert, spreken we van staar.

Niet iedere verandering van het zicht hoort bij het ouder worden. Oogziektes zoals glaucoom en leeftijdsgebonden maculadegeneratie komen vaker voor naarmate we ouder worden en kunnen blijvende schade aan het zicht veroorzaken

Wist je dat:

Meer dan de helft (53%) van de Nederlanders bang is dat het zicht afneemt bij het ouder worden?

Wanneer moet je extra alert zijn?

Veranderingen in het zicht ontstaan soms heel geleidelijk. Daardoor merk je niet altijd direct dat je minder goed ziet. Sommige oogziektes geven in het begin zelfs nauwelijks klachten.

Het is belangrijk om veranderingen in je zicht niet automatisch toe te schrijven aan het ouder worden. Wees onder andere alert op:

• plotseling minder zien
• vervormd zien
• plotseling dubbelzien
• lichtflitsen of plotseling veel nieuwe vlekjes zien
• een donkere vlek, schaduw of gordijn in het gezichtsveld
• een rood en pijnlijk oog
• aanhoudend wazig zien

Sommige veranderingen van het zicht kunnen een alarmsignaal zijn. Ontstaan klachten plotseling of heb je hevige oogpijn of plotseling verminderd zicht? Neem dan contact op met je huisarts. Buiten kantooruren kun je contact opnemen met de huisartsenpost.

Zo houd je je ogen gezond

Niet alle oogproblemen en oogziektes zijn te voorkomen. Wel kun je zelf veel doen om je ogen zo gezond mogelijk te houden en de kans op bepaalde oogziektes te verkleinen.

• eet gezond en gevarieerd, met voldoende groente, fruit, vis, noten en zaden
• beweeg voldoende
• rook niet
• bescherm je ogen tegen uv-straling met een goede zonnebril met 100% uv-bescherming (UV400)
• laat diabetes, hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterol goed behandelen
• draag contactlenzen volgens de hygiënerichtlijnen
• gebruik oogbescherming bij klussen, sporten of werk waarbij je ogen beschadigd kunnen raken
• neem veranderingen in je zicht serieus en laat oogklachten onderzoeken wanneer dat nodig is

Goed voor je ogen zorgen is je hele leven belangrijk. Niet alle oogziektes zijn te voorkomen. Wel kan een gezonde leefstijl bij sommige oogziektes de kans verkleinen dat je ze krijgt of dat ze verder achteruitgaan. Ook helpt tijdige signalering om oogziektes vroeg op te sporen en waar mogelijk te behandelen. Zo kun je bijdragen aan het behoud van een zo goed mogelijk zicht.

Veelgestelde vragen

Hieronder vind je veelgestelde vragen over volwassen ogen en ooggezondheid.

1. Is het normaal dat mijn ogen achteruitgaan als ik ouder word?

Bepaalde veranderingen horen bij het ouder worden. Vanaf ongeveer het veertigste levensjaar wordt de ooglens bijvoorbeeld minder flexibel, waardoor dichtbij scherpstellen lastiger wordt. Ook heb je vaak meer licht nodig om goed te zien.

Maar niet iedere achteruitgang van het zicht hoort bij ouder worden. Wazig zien, vervormd zien of verlies van een deel van het gezichtsveld kunnen wijzen op een oogaandoening en verdienen altijd onderzoek.

2. Vanaf welke leeftijd veranderen je ogen?

Je ogen veranderen gedurende je hele leven. Een van de eerste veranderingen die veel volwassenen zelf merken, ontstaat meestal rond het veertigste levensjaar: dichtbij scherpstellen wordt lastiger.

Met het verder ouder worden veranderen ook andere delen van het oog en neemt het risico op verschillende oogziektes toe.

3. Hoe vaak moet ik mijn ogen laten controleren?

Er bestaat niet één controle-interval dat voor iedere volwassene geldt. Hoe vaak controle nodig is, hangt onder andere af van je leeftijd, klachten, familiegeschiedenis en algemene gezondheid.

Heb je diabetes, sterke bijziendheid, een oogziekte in de familie of ben je al onder behandeling voor een oogaandoening? Dan kunnen regelmatige controles nodig zijn. Overleg dit met je huisarts, optometrist of oogarts.

4. Welke oogziektes komen vaker voor als je ouder wordt?

Met het ouder worden neemt onder andere het risico toe op staar, leeftijdsgebonden maculadegeneratie en glaucoom. Ook andere aandoeningen zoals diabetische retinopathie en netvliesloslating komen vaker voor.

Sommige van deze oogziektes geven in het begin weinig klachten. Daarom is het belangrijk om risicofactoren te kennen en veranderingen in je zicht serieus te nemen.

5. Wanneer moet ik met oogklachten naar een arts?

Neem contact op met je huisarts bij plotseling verminderd zicht, plotseling dubbelzien, hevige oogpijn of andere plotselinge veranderingen. Dit kunnen alarmsignalen zijn.

Bij niet-acute veranderingen of aanhoudende oogklachten kan een optometrist de ogen onderzoeken en zo nodig doorverwijzen naar een oogarts.

6. Kun je oogziektes voorkomen?

Niet alle oogziektes zijn te voorkomen. Leeftijd en erfelijke aanleg kun je bijvoorbeeld niet beïnvloeden.

Wel kun je de gezondheid van je ogen ondersteunen door niet te roken, gezond en gevarieerd te eten, voldoende te bewegen en je ogen te beschermen tegen uv-straling.

7. Heeft voeding invloed op je ogen?

Gezonde en gevarieerde voeding levert voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van je ogen. Groente, fruit, vis, noten en zaden leveren belangrijke bouwstoffen en antioxidanten die het netvlies ondersteunen.

8. Wanneer heb ik een leesbril nodig?

Vanaf ongeveer het veertigste levensjaar wordt de ooglens minder flexibel. Daardoor kan het lastiger worden om kleine letters dichtbij scherp te zien.

Een leesbril kan helpen om dichtbij weer comfortabel scherp te zien. Welke sterkte je nodig hebt, verschilt per persoon.