Bijziendheid bij kinderen

Waarom op tijd herkennen belangrijk is

Bij kinderen is het nog mogelijk om invloed uit te oefenen op de groei van het oog. Daarom is het belangrijk om bijziendheid op tijd te herkennen.

Bij kinderen met bijziendheid groeit het oog vaak sneller of langer door. Soms gaat die groei door tot ongeveer 25 jaar. Juist in deze periode kunnen leefstijl en, als dat nodig is, bepaalde maatregelen helpen om de kans op bijziendheid te verkleinen of de toename ervan af te remmen. Daarmee verklein je ook de kans op oogproblemen later in het leven.

Als het oog sneller groeit dan passend is bij de leeftijd, noemen we dat progressieve myopie. Dat betekent: toenemende bijziendheid. Bij progressieve myopie kunnen maatregelen worden overwogen om de groei van het oog af te remmen.

Bijziendheid bij kinderen komt steeds vaker voor. Europees onderzoek schat dat ongeveer 14% van de kinderen tussen zes en 17 jaar bijziend is. In Nederlandse studies binnen dezelfde review kwam de schatting uit op 16,4%, maar dit cijfer verschilt sterk per leeftijd en onderzoeksgroep (bron: Moreira-Rosário et al.).

Daarnaast laat Nederlands onderzoek zien dat bijziendheid onder jonge generaties sterk is toegenomen, tot ongeveer 56% onder mensen die rond 2000 zijn geboren (bron: BMJ Public Health). Dat maakt preventie en vroege herkenning extra belangrijk.

Klachten en risicofactoren

Symptomen van bijziendheid bij kinderen

Kinderen merken niet altijd zelf dat ze minder goed zien. Soms denken ze dat hun zicht normaal is. Let daarom goed op gedrag dat kan passen bij bijziendheid.

Veelvoorkomende signalen zijn:

• wazig zien in de verte
• knijpen met de ogen om scherper te zien
• moeite met het schoolbord of presentatiescherm
• dichter bij de televisie of het scherm gaan zitten
• een boek, tablet of telefoon dicht bij het gezicht houden
• hoofdpijn of vermoeide ogen na school of lezen

Ook bij sport of buitenspelen kan bijziendheid opvallen. Je kind kan bijvoorbeeld de bal, andere kinderen of dingen in de verte minder goed zien.

Wie loopt risico?

Bijziendheid kan bij ieder kind voorkomen. Soms is een kind al bij de geboorte of op jonge leeftijd bijziend. Dit heet aangeboren bijziendheid. Dat is zeldzaam, maar vraagt wel om goede controle van het zicht.

Erfelijkheid speelt een rol. Heeft één of beide ouders bijziendheid? Dan heeft een kind meer kans om ook bijziend te worden. Toch betekent erfelijke aanleg niet dat je niets kunt doen. Uit onderzoek blijkt dat leefstijl ook bij kinderen met aanleg voor bijziendheid belangrijk is. Veel dichtbij kijken en weinig buiten zijn versterken het effect van erfelijke aanleg (bron: Generation R-studie).

Veel en lang achter elkaar dichtbij kijken vergroot de kans op bijziendheid. Denk aan lezen, huiswerk maken, gamen of kijken op een telefoon, tablet of computer.

Te weinig buiten zijn is waarschijnlijk een van de belangrijkste risicofactoren voor het ontstaan en toenemen van bijziendheid. Daglicht helpt om de groei van het oog te remmen en werkt zo als een soort natuurlijk medicijn tegen bijziendheid. Daarom is buiten zijn zo belangrijk voor kinderogen.

Bijziendheid kan ook gevolgen hebben voor het dagelijks leven van je kind. Een kind dat niet goed ziet, kan moeite hebben met leren, lezen van het schoolbord, sport of buitenspelen. Later kan ernstige bijziendheid ook invloed hebben op beroepskeuzes, bijvoorbeeld bij beroepen waarvoor goed zicht nodig is.

Wanneer laat je je kind controleren?

Laat het zicht van je kind controleren als je merkt dat je kind in de verte wazig ziet, vaak met de ogen knijpt of moeite heeft met het schoolbord. Doe dit ook als je kind vaak dicht op een scherm zit of klaagt over hoofdpijn of vermoeide ogen. Komt bijziendheid in de familie voor? Wees dan extra alert, zeker als je kind jong is of klachten heeft.

Een huisarts, schoolarts, GGD-arts, jeugdarts of opticien zal kinderen tot 8 jaar doorverwijzen naar een orthoptist. Vanaf 8 jaar kan een kind ook worden verwezen naar een optometrist. De orthoptist en optometrist kunnen onderzoeken hoe de bijziendheid zich ontwikkelt en of er sprake is van progressieve myopie.