Informatieportaal

Wat is bijziendheid?

Bijziendheid, ook wel myopie genoemd, is een oogaandoening waarbij je kind moeite heeft om scherp te zien in de verte. Dit komt meestal doordat het oog te lang is, waardoor het beeld niet op het netvlies valt. Hierdoor wordt het zicht op afstand minder scherp en heeft je kind een bril of contactlenzen nodig met minsterkte.

Het zicht dichtbij is over het algemeen wel goed zonder bril. Bijziendheid ontstaat meestal tussen het zesde en twaalfde jaar. Als het oog sneller groeit dan passend is bij de leeftijd noemen we het progressieve myopie (toenemende bijziendheid).

Oorzaken van bijziendheid

• Erfelijkheid: als één of beide ouders bijziend zijn, is de kans groter dat je kind het ook wordt.
• Omgevingsfactoren: door veel dichtbij te kijken (lezen, tablet, telefoon) kan bijziendheid ontstaan en toenemen.
• Weinig buiten spelen: kinderen die veel buiten spelen hebben minder kans op bijziendheid. Daglicht helpt om de groei van het oog te remmen.

Gevolgen van toenemende bijziendheid

Bijziendheid kan op latere leeftijd leiden tot ernstige oogproblemen, zoals een netvliesloslating, glaucoom en staar. Mensen met een brilsterkte van -6 of sterker (aslengte ≥ 26 mm) lopen het hoogste risico. Bij matige bijziendheid (-3 t/m -6) nemen de risico’s helaas ook al toe.

Leefstijl en preventie

Als ouder kun je veel doen om de ogen van je kind te beschermen. Begin daar liefst vroeg mee, ook als je kind nog geen bril nodig heeft. Op kinderleeftijd kun je de kans op (toename van) bijziendheid verkleinen met de 20-20-2 regel.

Adviezen om bijziendheid te beperken:

• Gebruik de 20-20-2 regel: na 20 minuten dichtbij kijken, 20 seconden in de verte kijken en minimaal 2 uur per dag buiten zijn.
• Houd voldoende kijkafstand: minimaal 30–40 cm bij lezen of schermgebruik.
• Stimuleer buitenspelen: minstens 2 uur per dag buiten.
• Beperk de totale schermtijd volgens de ‘richtlijn gezond schermgebruik’.

  0–2 jaar: geen schermtijd
  2–4 jaar: maximaal 30 minuten per dag
  4–8 jaar: maximaal 1 uur per dag
  8–10 jaar: maximaal 1,5 uur per dag
  10–12 jaar: maximaal 2 uur per dag
  12+: maximaal 3 uur per dag

Bijziendheid kan erfelijk zijn. Ben je bijziend en heb je biologische kinderen, dan hebben zij mogelijk een hogere kans om ook bijziend te worden. Toch betekent erfelijke aanleg niet dat je niets kunt doen. Uit onderzoek blijkt dat leefstijl óók bij kinderen met aanleg voor bijziendheid belangrijk is. Veel dichtbij kijken en weinig buiten zijn versterken het effect van erfelijke aanleg (bron: Generation R-studie). Is een kind al bijziend? Dan blijft deze regel belangrijk om verdere toename zoveel mogelijk te beperken. Mogelijk is ook myopiemanagement gewenst.

Myopiemanagement 

Myopiemanagement bestaat uit verschillende maatregelen om de groei van het oog af te remmen. Hoe minder ver het oog doorgroeit, hoe lager de minsterkte vaak blijft. Dat verkleint de kans op ernstige oogproblemen later.

Deze maatregelen worden toegepast als er sprake is van toenemende bijziendheid. Dat betekent dat het oog sneller groeit dan passend bij de leeftijd. Ook naast de maatregelen blijft leefstijl belangrijk. Meer buiten zijn, minder lang achter elkaar dichtbij kijken en voldoende afstand houden tot een boek of scherm blijven nodig.

Welke maatregelen zijn er?

Er zijn verschillende maatregelen om de groei van het oog af te remmen. Welke maatregel het meest geschikt is voor je kind, hangt af van meerdere factoren. De zorgverlener bespreekt dit met jou en je kind.

Atropine-oogdruppels
Atropine is een geneesmiddel in de vorm van oogdruppels dat wordt gebruikt om de groei van het oog af te remmen. Je kind gebruikt de druppels meestal iedere dag.

Meestal wordt gestart met atropine 0,05%. Werkt dit onvoldoende of neemt de bijziendheid zeer snel toe? Dan kan de oogarts een hogere concentratie overwegen.

Atropine kan bijwerkingen geven. Bij een hogere concentratie is de kans daarop groter. Mogelijke bijwerkingen zijn overgevoeligheid voor licht door een grotere pupil en moeite met scherpstellen dichtbij, bijvoorbeeld bij het lezen. Soms zijn aanvullende brillenglazen nodig om deze klachten te verminderen.

Speciale brillenglazen
Speciale brillenglazen zorgen ervoor dat je kind scherp ziet en kunnen tegelijk de groei van het oog afremmen.

Je kind draagt de bril overdag, net als een gewone bril. Voor een goed effect is het belangrijk dat je kind de bril minstens 12 uur per dag draagt. De bril moet goed passen en regelmatig worden gecontroleerd.

Speciale zachte contactlenzen
Speciale zachte contactlenzen worden overdag gedragen. Ze corrigeren het zicht en kunnen tegelijk de groei van het oog afremmen.

De contactlenzen moeten worden aangemeten en gecontroleerd door een zorgverlener die hierin is opgeleid en ervaring heeft. Goede hygiëne is belangrijk om ooginfecties te helpen voorkomen. Je kind moet de instructies voor het inzetten, uitnemen, bewaren en vervangen van de lenzen goed kunnen opvolgen.

Ortho-K-lenzen (nachtlenzen)
Ortho-K-lenzen zijn speciale harde contactlenzen die je kind tijdens het slapen draagt. Ze veranderen tijdelijk de vorm van het hoornvlies. Daardoor ziet je kind overdag scherp zonder bril of lenzen. Daarnaast kunnen de contactlenzen de groei van het oog afremmen.

Goede hygiëne, deskundige begeleiding en regelmatige controles zijn extra belangrijk.

Of Ortho-K-lenzen geschikt zijn, hangt onder andere af van de leeftijd en motivatie van je kind, de brilsterkte, de vorm en kromming van het hoornvlies en of je kind de contactlenzen goed en hygiënisch kan gebruiken.

Deze speciale contactlenzen zijn alleen geschikt voor kinderen vanaf 8 jaar en alleen als een zorgverlener beoordeelt dat deze behandeling geschikt is.

Combinatie van maatregelen

Soms heeft één maatregel onvoldoende effect. De zorgverlener kan dan adviseren om twee maatregelen te combineren, bijvoorbeeld:

• atropinedruppels en speciale brillenglazen
• atropinedruppels en zachte contactlenzen
• atropinedruppels en Ortho-K-lenzen

Een combinatie wordt meestal pas overwogen als het oog ondanks een eerdere maatregel nog te snel groeit. De zorgverlener bespreekt met jou en je kind de mogelijke voordelen, nadelen en bijwerkingen.

Waar kun je terecht met je kind?

Een huisarts, schoolarts, GGD-arts, jeugdarts of opticien zal kinderen tot 8 jaar doorverwijzen naar een orthoptist. Vanaf 8 jaar kan een kind worden verwezen naar een orthoptist of optometrist.

De orthoptist of optometrist kan onderzoeken hoe de bijziendheid zich ontwikkelt en bespreken welke maatregelen mogelijk zijn. Voor bepaalde behandelingen, zoals atropine-oogdruppels, is een oogarts betrokken.

Lees meer over wie wat doet in de oogzorg →

Meer informatie

Wil je meer weten over bijziendheid, de behandeling of praktische ondersteuning? Bekijk dan ook deze informatie:

• Meer over bijziendheid
  Op de website van het Oogfonds lees je meer over bijziendheid (myopie), hoe het ontstaat en wat de gevolgen kunnen zijn.
  Lees meer over bijziendheid →
• Bijziendheid bij volwassenen
  Op volwassen leeftijd kan bijziendheid gevolgen hebben voor de gezondheid van de ogen. Lees meer over de mogelijk acute klachten als gevolg van bijziendheid.
  Lees meer over acute klachten →
• Landelijke richtlijn gezond schermgebruik
  De landelijke richtlijn gezond schermgebruik geeft adviezen over gezond omgaan met beeldschermen voor kinderen en jongeren.
  Bekijk de Richtlijn gezond schermgebruik 2025 →
• Oogvereniging Hoge Myopie
  Bij de Oogvereniging kun je terecht voor informatie, ervaringsdeskundigheid en contact met andere mensen met hoge myopie.
  Lees meer bij Oogvereniging Hoge Myopie →

Kosten, vergoedingen en financiële ondersteuning

• Vergoeding van brillen en contactlenzen bij hoge myopie
  De Oogvereniging geeft informatie over de vergoeding van brillen en contactlenzen bij hoge myopie vanuit de zorgverzekering.
  Lees meer over vergoeding van brillen en contactlenzen →
• Hulp bij de aanschaf van een kinderbril
  Kun je de kosten van een kinderbril niet betalen? Afhankelijk van je situatie is mogelijk ondersteuning beschikbaar. Bekijk de voorwaarden en mogelijkheden bij het Jeugdeducatiefonds en het Nationaal Fonds Kinderhulp.

Folders en voorlichtingsmateriaal

• Bestel de Oogfonds-folder over bijziendheid bij kinderen en de 20-20-2-regel.
  Ga naar de webshop →
• Bekijk de folder van de Nederlandse Vereniging van Orthoptisten (NVvO) over toenemende bijziendheid.
  Lees de folder →
• Mogelijk gebruikt de orthoptist voorlichtingskaarten wanneer jij en je kind op het spreekuur komen. Wil je weten wat er op deze kaarten staat? Download ze via onderstaande knop.
  

Dit informatieportaal is in samenwerking met de Oogvereniging en de Nederlandse Vereniging van Orthoptisten tot stand gekomen.

Het initiatief wordt ondersteund door AJN Jeugdartsen Nederland.