Mieke Hendrikse (1946) heeft glaucoom. In haar rechteroog neemt ook een macula pucker het zicht weg, met links ziet ze beter. “Met heel veel licht erbij kan ik de krant lezen.”
“Dat ik moest stoppen met golfen vond ik heel erg. Ik deed dat altijd heel graag. Maar ik kon niet meer zien waar mijn bal in de baan lag als ik had afgeslagen”, vertelt Mieke Hendrikse (80) uit Den Haag. “Dan zegt iedereen natuurlijk: ‘Ik zal je ogen zijn en kijken waar je bal ligt.’ Maar als je steeds van anderen afhankelijk bent, is het golfspel verre van leuk.”
Altijd al een brilletje
Ze vernam op haar veertigste dat ze glaucoom had. Die constatering gebeurde bij toeval. Tijdens een medische controle vroeg de internist: is er verder nog iets? Ze vertelde dat ze steeds minder goed zag met haar rechteroog. In het dagelijks leven stond ze daar nooit bij stil. “Ik was als kind al bijziend, dus ik wist niet beter dan dat ik in de verte wazig zag. Ik had altijd al een brilletje op mijn kop en vanaf mijn zeventiende contactlenzen. Mijn ouders en mijn broers hadden ook een bril.”
Vaak geopereerd
De internist verwees haar naar de oogarts, die vaststelde dat ze glaucoom had. Dit is een ziekte waarbij de oogzenuw beschadigd raakt. Patiënten kunnen daardoor een deel van hun gezichtsveld verliezen. De behandeling bestaat uit het verlagen van de oogdruk, met behulp van oogdruppels en soms aanvullende operaties. “Ik ben heel vaak geopereerd. Eén keer dacht ik na een operatie: o jee, ik ben blind geworden. Een stinkvervelende ervaring. Gelukkig trok het weer bij.”
Littekenlaagje over macula
Mieke ziet tegenwoordig met haar rechteroog “meer dan slecht”. In dat oog heeft ze namelijk ook een macula pucker. Dit is een soort littekenlaagje dat precies de macula bedekt, het deel van het netvlies waarmee je scherp ziet. “Ik zei tegen mijn oogarts: ‘Dan haal je dat laagje toch weg?’ Maar hij zei: ‘Dat kan ik proberen, maar de kans is groot dat je dan nog minder ziet.’” Ze heeft veel vertrouwen in haar arts in het Oogziekenhuis. “Ik ben heel blij met hem. Hij is heel precies en neemt de tijd om zijn oordeel uit te leggen. Ik voelde me heel vertrouwd, juist ook bij operatieve ingrepen.”
Herkeuring rijbewijs
Met haar linkeroog ziet Mieke “gelukkig een stuk beter” dan met haar rechter, vertelt ze. “Als ik naar buiten kijk, zie ik gewoon bomen en struiken. Ik ben gelukkig niet blind.” Ze kwam op haar 75e ook nog door de herkeuring voor haar rijbewijs. “Ik deed het in mijn broek, maar ik ben geslaagd. Ik was heel trots op mezelf.” Toch besloot ze zelf twee jaar later te stoppen met autorijden. “Als ik bijvoorbeeld de Schipholtunnel in reed, zag ik bijna niks. Ik vond het onverantwoord worden.”
Niet zelfstandig reizen
Het opgeven van autorijden is “een enorme aderlating” voor haar. Het betekent dat ze niet meer zelfstandig kan reizen, bijvoorbeeld naar haar kinderen. “Het moet altijd van lieve vriendinnen komen of van mijn man. Ik durf ook niet met de trein te reizen, want de borden op stations kan ik ook niet goed zien. Je moet het altijd vragen, dat is lastig.”
Zonnig van aard
Hoe gaat Mieke om met zulke tegenslagen? “Ik ben gelukkig zonnig van aard”, zegt ze. “Als ik extra veel licht heb, kan ik de krant lezen of een boek. Ik heb een sterke lamp gekocht waar ik heel blij mee ben.” Ver reizen lukt niet zelfstandig, maar ze wandelt wel in haar eentje naar de supermarkt. “Godzijdank kan ik nog wel heel goed lopen. Dat doe ik ook wel graag, juist nu ik niet meer kan golfen. Ik geniet van het buiten zijn.”
Hulp van Visio
Wat haar ook heeft geholpen is het advies van Visio, een organisatie die slechtziende en blinde mensen ondersteunt. Ze kwam er via via terecht. “Zij hebben zulke goede adviezen, naast aanvullende apparatuur en handige hulpmiddelen. Zij hebben me ook aangemoedigd in het dagelijks gebruik van de blindenstok.” Mieke zag daar eerst tegenop. “Het is weer een stapje, dat je moet toegeven: ik zie slecht. Maar je laat ook zien dat je ouder bent.”
Beter oversteken
Tegenwoordig is ze heel blij mee met de witte stok. Die geeft haar zelfvertrouwen. “Mensen zijn een stuk aardiger. Voordien zeiden ze soms: ‘Je wilde me laatst niet zien.’ Ze begrijpen nu dat ik zeer beperkt zie. Ik kan nu ook beter oversteken, omdat mensen voor me stoppen. Ik had achteraf wel eerder willen weten dat Visio bestond.”
Op tijd ontdekken
Wetenschappelijk onderzoek om oogziektes beter te behandelen – waar het Oogfonds zich voor inzet – vindt ze “fantastisch”. Al verwacht ze dat zij er zelf als tachtigjarige niet veel meer aan zal hebben. “Maar voor de jongere generaties is het wel heel belangrijk.” Ze raadt iedereen aan regelmatig de oogdruk te laten meten om glaucoom op tijd te ontdekken. “Ik heb tegen mijn eigen kinderen, mijn broers en andere familieleden gezegd dat ze dat regelmatig moeten laten controleren. Glaucoom is een sluipmoordenaar, je merkt het niet totdat je slechter ziet. Daarom moet je er tijdig bij zijn.”
