Lopend

Maculaonderzoek

Maculaonderzoek is wetenschappelijk oogonderzoek gericht op de macula of de gele vlek. Dit is een gebiedje van één vierkante millimeter, centraal gelegen in het netvlies. De macula (gele vlek) is het punt waar we scherp mee zien. Wanneer hier iets mee aan de hand is, wordt het centrale zicht wazig of het verdwijnt helemaal.

Leeftijdgebonden maculadegeneratie is de meest voorkomende aandoening aan de macula, maar er zijn nog veel meer oogziektes die de macula beschadigen. Het is een complex gebied(je) met de hoogste concentratie lichtgevoelige cellen van het oog.

Vooral door de komst van de huidige meetapparatuur heeft maculaonderzoek een enorme vlucht genomen en worden er steeds meer ontdekkingen gedaan. Eén van de belangrijkste ontwikkelingen voor patiënten met de natte vorm van maculadegeneratie zijn de anti VEGF-injecties. Eind vorige eeuw zijn voor de eerste keer angiogenese groeifactoren bij natte maculadegeneratie beschreven. Angiogenese is de vorming van nieuwe bloedvaten vanuit bestaande bloedvaten. Deze vaatgroei is vaak van onvoldoende kwaliteit en bij natte leeftijdgebonden maculadegeneratie gaan de gevormde vaatjes lekken, wat problemen geeft met het zicht. Bij vele andere aandoeningen waarin deze vaatgroei problemen gaf waren al medicijnen ontwikkeld die de vaatgroei tegen gingen en deze bleken ook effectief in het oog. Inmiddels zijn er verschillende merken op de markt, maar de eerste, Avastin wordt nog het meest toegepast. Naast deze effectieve behandeling voor natte maculadegeneratie zijn er de afgelopen jaren nog meer ontdekkingen gedaan die van groot belang zijn op toekomstige behandelmethodes bij aandoeningen aan de macula.

Complement systeem

Prof. dr. Anneke den Hollander en haar team zijn in 2016 gestart met het nader onderzoeken van de rol van het complement systeem bij de behandeling van droge leeftijdgebonden maculadegeneratie (LMD). Het complement systeem speelt een belangrijke rol in onze afweer. Onder normale omstandigheden is dit systeem niet actief. Het wordt geactiveerd door bijvoorbeeld bacteriën en virussen. Uit eerder wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat dit complement systeem, te actief is bij sommige LMD-patiënten. Uit het onderzoek van Den Hollander uit 2016 is gebleken welke patiënten baat hebben bij nieuwe behandelingen met complement remmers. Hierdoor kan bepaald worden wat de meest geschikte behandeling is voor de individuele patiënt.

Voeding

Er is ontdekt dat twee antioxidanten (luteïne en zeaxanthine) de kans op het krijgen van maculadegeneratie zouden kunnen verminderen. Deze twee stoffen zitten onder andere in rauwe spinazie, broccoli, boerenkool, tuinbonen, bladsla, rauwe peen, spruiten, maïs, paprika, groene erwten en tomaten.

Bij maculadegeneratie zijn deze antioxidanten van belang voor het tegengaan van agressieve stoffen (vrije radicalen) die schade kunnen veroorzaken aan cellen en weefsels. Een gezond voedingspatroon, sporten en regelmatig intensieve lichamelijke activiteit remt de progressie van (droge) maculadegeneratie. Een gezond voedingspatroon rijk aan groene bladgroenten, fruit, vis, volle granen, noten en olijfolie verlaagt het risico anderhalf keer (25 tot 40 procent) en een paar keer in de week dertig minuten stevig wandelen verlaagt het risico al met bijna de helft.

Genen

De oorzaken van maculadegeneratie liggen in een complex samenspel van tenminste 34 genetische en meerdere niet-genetische factoren. De genetische defecten van juveniele maculadegeneratie kunnen gevonden worden in één van 77 genen. Zoals de ziekte van Stargardt (STGD1) en mutaties in het ABCA4 gen. Ondanks dat er al veel kennis is over de oorzaken van LMD en erfelijke maculadegeneratie, is het vaak nog niet mogelijk een duidelijke genetische oorzaak aan te wijzen. Zoals bij 50-70 procent van personen met een relatief vroegoptredende maculadegeneratie. En er wordt vermoed dat tenminste 10 procent van personen met leeftijdgebonden maculadegeneratie, eigenlijk een erfelijke vorm betreft. Daarnaast blijkt het verband tussen de gevonden erfelijke defecten en de ernst van de maculadegeneratie vaak heel onduidelijk te zijn. Twee met dezelfde genetische mutatie(s) kunnen toch een heel verschillend beloop van ziekte vertonen. Om meer inzicht te krijgen in dit verband en om de genetische diagnostiek van maculadegeneratie te verbeteren is prof. dr. Cremers een nieuw onderzoek gestart.

Maculaonderzoek door de jaren heen

  • 1782 Gele vlek 

    Buzzi onderzocht het oog van een overleden man en maakte een eerste beschrijving van een gele vlek naast de oogzenuw. In het levende oog is de macula niet geel, deze verkleurt pas na overlijden. Omdat in de tijd van deze beschrijving alleen overleden ogen te bestuderen waren is de naam ‘gele vlek’ blijven hangen.

  • 1851 Uitvinding oogspiegel 

    De oogspiegel was een ware revolutie. Het oog werkt als een reflector waardoor het mogelijk is met een lichtbron en een spiegel in het oog te kijken. De klassieke oogspiegel is een holle spiegel met een gat erin. Het licht valt via de spiegel in het oog en de arts kijkt door het gat.

  • 1855 – 1969 Ontdekking na ontdekking 

    In deze (bijna) 100 jaar werd ontdekking na ontdekking gedaan. F.C. Donders heeft er boeken vol over geschreven. Zo was hij de eerste die sprak over slijtage van het netvlies en de macula en deed hij de aanname dat dit een reden kon zijn dat mensen slechter gingen zien.

  • 1997 Angiogenese groeifactoren 

    Door de komst van de moderne meetapparatuur werd wetenschappelijk oogheelkundig onderzoek naar een heel ander niveau getild. Microbiologie ging zich ermee bemoeien en er kwam veel meer inzicht in het proces achter macula-aandoeningen.

  • 2003 OCT 

    Sinds 2003 wordt OCT gebruikt in de Nederlandse Academische oogheelkundige centra. De techniek werd al in 1991 geïntroduceerd, maar er was nog ruim tien jaar nodig om een apparaat te ontwikkelen dat in de praktijk gebruikt kon worden. Nu is OCT niet meer weg te denken uit de behandelkamer.

  • 2022 Volgende stap

    Helpt u mee om baanbrekend maculaonderzoek te realiseren in 2022? Het Oogfonds wil dat iedereen kan blijven zien waar je van houdt! U ook? Wat is het u waard? Geef nu!

Onderzoek Ziekte van Stargardt Lopend

Moleculaire pleister

Het onderzoeksteam in Nijmegen, onder leiding van prof. dr Rob Collin heeft recent een nieuwe groep genetische fouten ontdekt die leiden tot de ziekte van Stargardt. Het opmerkelijke is dat deze fouten liggen op speciale ‘tussenliggende’ stukjes DNA. Deze ontdekking geeft veel nieuwe mogelijkheden.

Lees meer
Lees meer over Moleculaire pleister
Onderzoek Maculadegeneratie Lopend

Geprinte netvliescellen

Door leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) raken de zenuwcellen in de macula (gele vlek) van het netvlies beschadigd. Het zicht wordt minder; lezen en gezichten herkennen wordt lastiger. Met geprinte netvliescellen worden nieuwe behandelmethoden tegen LMD onderzocht.

Lees meer
Lees meer over Geprinte netvliescellen
Onderzoek Maculadegeneratie Lopend

LMD in één of twee ogen?

Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat erfelijkheid een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling van natte LMD in het eerste oog, maar nauwelijks invloed heeft op het aandoen van het tweede oog. Leefstijl als niet roken, gezond gewicht en voeding heeft dat wél.

Lees meer
Lees meer over LMD in één of twee ogen?
Gratis folder glaucoom

Bestel de gratis brochure

Maculadegeneratie

Dit is wat een persoon ziet met