Wat is bijziendheid?
Bijziendheid, ook wel myopie genoemd, is een oogaandoening waarbij uw kind moeite heeft om scherp te zien in de verte. Dit komt meestal doordat het oog te lang is, waardoor het beeld niet op het netvlies valt. Hierdoor wordt het zicht op afstand minder scherp en heeft uw kind een bril of contactlenzen nodig.
Het zicht dichtbij is over het algemeen wel goed zonder bril. Vandaar dat dit “bijziendheid” wordt genoemd. Bijziendheid ontstaat meestal tussen het zesde en twaalfde jaar, maar kan ook al op jongere of oudere leeftijd ontstaan. Tijdens het opgroeien neemt de bijziendheid geleidelijk aan toe. Als het oog sneller groeit dan passend is bij de leeftijd noemen we het progressieve myopie (toenemende bijziendheid).
Oorzaken van bijziendheid
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom uw kind bijziend is geworden. We noemen ze hier kort:
- Erfelijkheid: Als één of beide ouders bijziend zijn, is de kans groter dat uw kind het ook wordt.
- Omgevingsfactoren: Door veel dichtbij te kijken, zoals lezen of het gebruik van een tablet of telefoon, kan bijziendheid ontstaan en toenemen.
- Weinig buiten spelen: Kinderen die veel buiten spelen, hebben minder kans op bijziendheid. Daglicht helpt namelijk om de groei van het oog te remmen.
Gevolgen van toenemende bijziendheid
Bijziendheid kan op latere leeftijd leiden tot ernstige oogproblemen, zoals een netvliesloslating, glaucoom en staar. Mensen met een brilsterkte van -6 of sterker met een aslengte van het oog van 26 mm of meer lopen het hoogste risico. Bij matige bijziendheid (-3 t/m -6) nemen de risico’s helaas ook al toe. Het is daarom belangrijk om op jonge leeftijd de toename van de bijziendheid te vertragen om op latere leeftijd goed te blijven zien.
De complicaties zijn met name gerelateerd aan de aslengte van het oog en niet aan de sterkte van het oog. Hoe kleiner de aslengte, des te kleiner is de kans op ernstige oogproblemen op latere leeftijd. Daarom is het doel van de behandeling om de groei van het oog te remmen en zo de aslengte toename te beperken.
Hoe kunt u bijziendheid beperken of behandelen?
Tot voor kort werd bij kinderen met bijziendheid vooral de sterkte van de bril of contactlenzen aangepast. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt inmiddels dat de toename van bijziendheid in veel gevallen kan worden geremd. Dit kan door leefstijladviezen, speciale brillenglazen of contactlenzen en, in sommige gevallen, met oogdruppels.
Leefstijl en preventie
Leefstijlaanpassing is een belangrijk onderdeel bij het remmen van bijziendheid. Bij kinderen die nog niet bijziend zijn, kan dit mogelijk helpen om bijziendheid te voorkomen.
- Volg de 20-20-2-regel: neem regelmatig pauzes; na 20 minuten dichtbij kijken, 20 seconden in de verte kijken en minimaal 2 uur per dag buiten zijn.
- Beperk schermtijd: kinderen van 2–5 jaar maximaal 1 uur per dag, van 6–10 jaar maximaal 2 uur en vanaf 10 jaar maximaal 3 uur per dag.
- Houd voldoende kijkafstand: minimaal 30–40 cm bij lezen of schermgebruik.
- Stimuleer buitenspelen: zorg ervoor dat uw kind minstens 2 uur per dag buiten is.
Speciale brillenglazen en contactlenzen
Er zijn speciale brillenglazen en contactlenzen die niet alleen zorgen voor scherp zicht, maar ook de groei van het oog kunnen remmen. Contactlenzen kunnen overdag worden gedragen of ’s nachts (nachtlenzen).
De resultaten van de eerste onderzoeken zijn veelbelovend. Er wordt nog steeds onderzoek gedaan naar de effectiviteit op de lange termijn.
Atropine-oogdruppels
Atropine-oogdruppels kunnen helpen om de groei van het oog te vertragen. Mogelijke bijwerkingen zijn een verhoogde gevoeligheid voor licht en moeite met dichtbij lezen. Lagere doseringen geven doorgaans minder bijwerkingen dan hogere doseringen. Afhankelijk van de ernst van de klachten zijn oplossingen mogelijk, zoals het dragen van een zonnebril of meekleurende glazen bij lichtgevoeligheid, of het afzetten van de bril tijdens lezen.
Welke behandeling het meest geschikt is voor uw kind, hangt af van meerdere factoren. In overleg met de zorgverlener wordt bekeken waarmee het best gestart kan worden. Het effect van de behandeling wordt regelmatig geëvalueerd en behandelingen kunnen eventueel worden gecombineerd.
Waar kunt u terecht met uw kind?
Een huisarts, schoolarts, GGD-arts, jeugdarts, of opticien zal kinderen tot 8 jaar altijd doorverwijzen naar een orthoptist en vanaf 8 jaar naar een orthoptist of optometrist. De meeste orthoptisten werken in een ziekenhuis, de meeste optometristen in een optiekzaak. Zowel de orthoptist als de optometrist kan de juiste min-sterkte bepalen met behulp van speciale oogdruppels en adviseren over leefstijl en eventuele behandeling. Voor advies over de behandeling met speciale brillenglazen of contactlenzen kunt u bij beide specialisten terecht. Als het gaat om de behandeling met atropine wordt dat in Nederland overwegend door een orthoptist in het ziekenhuis onder supervisie van een oogarts gedaan.
Kosten van de behandeling
Behandeling met atropine wordt vergoed uit de basiszorgverzekering. Speciale brillenglazen en contactlenzen alleen bij sterktes vanaf -6. Lees hier meer informatie over de kosten en vergoedingen.
Verdiepende informatie en folders
De Nederlandse Vereniging van Orthoptisten (NVVO) heeft een folder over toenemende bijziendheid (progressieve myopie). Hierin leest u meer over de oorzaken, behandelmogelijkheden en de risico’s op latere leeftijd.
Bekijk de folder
Gratis voorlichtingskaarten
Deze kaarten kunnen door de orthoptist worden gebruikt en tijdens het consult met u en uw kind worden besproken.
Download de voorlichtingskaarten (NL/UK)
